هگمتانه، گروه خبر همدان: کتاب «بهشت عارفان»؛ روایت تازه‌ای از عرفان اهل‌بیتی باباطاهر به قلم استاد حسین انصاریان رونمایی شد.
به گزارش هگمتانه؛ روز پنج‌شنبه آئین رونمایی از کتاب «بهشت عارفان» اثر حجت‌الاسلام حاج شیخ حسین انصاریان، استاد اخلاق و تفسیر قرآن، با حضور جمعی از فرهیختگان، اندیشمندان و علاقه‌مندان فرهنگ و عرفان در هتل باباطاهر و به همت سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری همدان برگزار شد.
حجت‌الاسلام حسین انصاریان در این مراسم با اشاره به پیشینه آشنایی خود با عرفان و اشعار باباطاهر اظهار کرد: نخستین آشنایی جدی من با باباطاهر به دوران کلاس هفتم دبیرستان بازمی‌گردد؛ زمانی که امام جماعت مسجدی در نزدیکی مدرسه ما، از شاگردان مرحوم سیدعلی قاضی بود و سخنرانان و عالمان برجسته‌ای را برای مراسم مختلف دعوت می‌کرد.
وی با اشاره به اینکه یکی از این سخنرانان که اهل شاملو بود، در منبرهای خود پیش از ورود به ذکر مصیبت، از رباعیات باباطاهر استفاده می‌کرد و با خواندن این اشعار به شدت متأثر می‌شد گفت: پس از شنیدن یکی از این رباعیات، کتاب رباعیات باباطاهر را تهیه کردم و در همان دوران نوجوانی بخش قابل توجهی از رباعیات او را حفظ کردم.
استاد اخلاق و تفسیر قرآن با تأکید بر اینکه بعدها آشنایی من با باباطاهر از طریق مرحوم مهدی الهی قمشه‌ای عمیق‌تر شد افزود: ایشان درباره جایگاه اشعار باباطاهر سخنان عجیبی داشتند و حتی برخی از رباعیات او را بر بسیاری از آثار ادبی و عرفانی ترجیح می‌دادند.
وی با اشاره به مضمون برخی رباعیات باباطاهر گفت: در طول حدود 60 سال فعالیت تبلیغی و منبر، در بسیاری از مراسم محرم، صفر، رمضان و فاطمیه از رباعیات باباطاهر در پایان سخنرانی‌ها استفاده کرده‌ام و کمتر اتفاق افتاده است که این اشعار در مجلس خوانده شود و مردم تحت تأثیر قرار نگیرند.
شیخ انصاریان با اشاره به یکی از رباعیات باباطاهر که مضمون آن اعتراف به کوتاهی عمر و گناه و طلب بخشش از خداوند است عنوان کرد: این اشعار برای من تنها یک شعر نبود، بلکه گاهی آن را با نیت شخصی خودم می‌خواندم و تأثیر عجیبی بر فضای مجالس داشت.
نویسنده کتاب «بهشت عارفان» با اشاره به یکی از محورهای پژوهشی اثرش گفت: یکی از دلایل من برای پرداختن به اندیشه‌های باباطاهر، بررسی شواهد مربوط به تشیع او بود؛ در مقدمه کتاب، برخی رباعیات و اشعار او را که در آنها به امیرالمؤمنین(ع)، ائمه اطهار(ع)، امام حسن مجتبی(ع) و حضرت سیدالشهدا(ع) اشاره شده، بررسی کرده‌ام.
وی افزود: یکی از شخصیت‌های علمی و فرهیخته کشور نیز پس از مطالعه دست‌نوشته کتاب، مدرکی را در اختیار من قرار داد که بر شیعه دوازده‌امامی بودن باباطاهر دلالت داشت.
شرح هزار صفحه‌ای کلمات قصار باباطاهر
شیخ انصاریان در ادامه از نگارش شرحی بر کلمات قصار باباطاهر خبر داد و گفت: از سال‌های جوانی علاقه داشتم اگر خداوند توفیق دهد، کلمات باباطاهر را شرح کنم و این کلمات به زبان عربی و بسیار کوتاه و در عین حال عمیق و پیچیده هستند.
وی ادامه داد: نگارش این شرح را در روز شهادت حضرت امام صادق(ع) آغاز کردم و دقیقا در اذان مغرب شب عرفه حضرت سیدالشهدا(ع)، این اثر در حدود هزار صفحه به پایان رسید.
این استاد اخلاق با اشاره به آثار پیشین درباره کلمات باباطاهر بیان کرد: پیش از این نیز شرح‌هایی بر کلمات او نوشته شده بود، اما در این اثر تلاش کردم ریشه و مبانی کلمات باباطاهر را در آیات قرآن کریم، روایات اهل‌بیت(ع) و اشعار ناب عرفانی جست‌وجو کنم.
وی تصریح کرد: در این پژوهش، آیات و روایات فراوانی مورد استفاده قرار گرفته و تلاش شده، نشان داده شود که انس باباطاهر با قرآن و روایات اهل‌بیت(ع) در شکل‌گیری این کلمات نقش داشته است.
پژوهش درباره استادان ناشناخته باباطاهر
انصاریان با اشاره به دشواری یافتن اطلاعات درباره استادان باباطاهر گفت: در منابع مختلفی که شرح حال عرفا و شعرا را بررسی کرده‌اند، اطلاعات روشنی درباره استادان باباطاهر پیدا نکردم، حتی 12 مقاله از پژوهشگران اروپایی که درباره باباطاهر تحقیق کرده بودند و اثرهای فاخری بودند، نیز در نهایت اذعان داشتند که اطلاعاتی درباره استادان او به دست نیاورده‌اند.
وی افزود: تلاش کردم در این کتاب تا حد امکان این خلا پژوهشی را بررسی کنم و تصویری مبتنی بر قرآن، روایات اهل‌بیت(ع) و مبانی عرفان اسلامی از اندیشه‌های باباطاهر ارائه دهم.
استاد اخلاق و تفسیر قرآن با اشاره به واکنش یکی از دانشمندان کشور به این اثر گفت: کتاب را برای یکی از دانشمندان بزرگ و فرهیخته کشور فرستادم؛ او که نسبت به عرفان نگاه مثبتی نداشت، ابتدا حاضر نبود کتاب را مطالعه کند و تنها 50 صفحه از آن را دریافت کرد.
وی با اشاره به اینکه پس از مطالعه همان 50 صفحه، درخواست کرد کل کتاب برای او ارسال شود ادامه داد: پس از مطالعه کامل اثر، با من تماس گرفت و گفت که دیدگاه قبلی او درباره عرفان درست نبوده و «بهشت عارفان» را نمونه‌ای از عرفان خالص اهل‌بیتی دانسته است.
شیخ انصاریان گفت: امیدوارم این کتاب در میان مردم، مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز علمی مورد توجه قرار گیرد و بتواند زمینه آشنایی بیشتر نسل جوان با میراث عرفانی و معنوی باباطاهر و معارف اهل‌بیت(ع) را فراهم کند.
آیت‌ا... شعبانی: روحانیت باید در کنار مردم و پاسخ‌گوی نیازهای جامعه باشد
نماینده ولی‌فقیه در استان همدان هم با تأکید بر نقش مهم روحانیت و مبلغان دینی در حفظ و ترویج فرهنگ اسلامی گفت: در شرایطی که هجمه‌های فراوانی علیه دینداری مردم وجود دارد، ارتباط مؤثر روحانیت با جامعه و حضور آنها در میان مردم بیش از گذشته ضرورت دارد.
آیت‌الله حبیب‌الله شعبانی‌ اظهار کرد: از همه دست‌اندرکاران برگزاری این مراسم، به‌ویژه شهرداری همدان، اهالی فرهنگ و هنر و برگزارکنندگان این آئین قدردانی می‌کنم.
وی با اشاره به سابقه آشنایی خود با سخنرانی‌های حجت‌الاسلام شیخ حسین انصاریان افزود: از دهه 70 سخنرانی‌های ایشان را دنبال می‌کردم و حتی در دوران طلبگی نیز از سخنان و سبک منبر ایشان بهره می‌بردم؛ بسیاری از طلاب برای آشنایی با شیوه صحیح سخنرانی و تبلیغ، از منبرهای ایشان استفاده کرده‌اند.
نماینده ولی‌فقیه در استان همدان با بیان اینکه حجت‌الاسلام انصاریان از چهره‌های اثرگذار در عرصه تبلیغ دین است تصریح کرد: ایشان سال‌های متمادی برای ترویج معارف دینی تلاش کرده‌اند و امروز در شرایطی که جامعه با هجمه‌های گسترده علیه دینداری مواجه است، نقش مبلغان دینی بیش از پیش اهمیت پیدا می‌کند.
وی با بیان اینکه روحانی باید در کنار مردم باشد و مردم احساس کنند که روحانیت از خود آنهاست افزود: یکی از عوامل موفقیت سخنرانی‌های حاج آقای انصاریان این است که مخاطبان همواره احساس کرده‌اند سخنان ایشان از سر دلسوزی و شناخت مسائل و مشکلات اجتماعی و معنوی آنها بیان می‌شود.
شعبانی با اشاره به آثار مکتوب حجت‌الاسلام انصاریان گفت: فعالیت وی تنها به سخنرانی محدود نشده و در حوزه تألیف و قلم نیز آثار متعددی در موضوعات دینی، اخلاقی و تربیتی ارائه کرده‌اند؛ تبدیل و تدوین سخنرانی‌های ایشان به کتاب نیز اقدامی ارزشمند برای ماندگاری و در دسترس قرار گرفتن این معارف برای مردم است.
وی با استناد به آیه «وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعَا إِلَى اللَّهِ» عنوان کرد: اینکه انسان سال‌های طولانی از خدا سخن بگوید و مردم را به سوی خدا دعوت کند، توفیق بزرگی است و باید از چنین افرادی که عمر خود را وقف تبلیغ دین و معارف اهل‌بیت(ع) کرده‌اند، قدردانی شود.
نماینده ولی‌فقیه در استان همدان همچنین با اشاره به ضرورت دعوت بیشتر از علما و سخنرانان دینی در مساجد گفت: مردم نیازمند شنیدن و موعظه هستند و باید زمینه حضور بیشتر علما و بزرگان دینی در مساجد فراهم شود؛ از مجموعه‌هایی که در همدان طی سالها برای دعوت از علما و برگزاری جلسات دینی تلاش کرده‌اند، تشکر می‌کنم.
وی با گرامیداشت یاد علمای فقید همدان، از جمله شهید آیت‌الله سیداسدالله مدنی و دیگر عالمان این دیار خاطرنشان کرد: اگر امروز نام خدا، پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) در جامعه زنده است، بخشی از این امر به تلاش علما، مبلغان و کسانی بازمی‌گردد که سالیان سال در شهرها و روستاها برای اقامه نماز، تبلیغ دین و هدایت مردم زحمت کشیده‌اند.
شعبانی‌ افزود: باید از همه کسانی که در این مسیر تلاش کرده‌اند، از سخنرانان و مبلغان گرفته تا افرادی که پای منبرها نشسته و به این معارف عمل کرده‌اند، قدردانی کنیم.
تأکید بر انتقال میراث فرهنگی و دینی به نسل جوان
رئیس شورای اسلامی شهر همدان نیز ضمن درود به روح پاک شده و با گرامیداشت یاد علمای برجسته این شهر گفت: همدان در طول تاریخ عالمان بزرگی همچون آیت‌الله العظمی آخوند ملاعلی معصومی همدانی، آیت‌الله سیداسدالله مدنی، آیت‌الله نجفی و دیگر بزرگان را در خود پرورش داده که آثار و برکات ارزشمندی برای مردم و کشور به یادگار گذاشته‌اند.
محمود مسگریان با اشاره به سابقه حضور حجت‌الاسلام انصاریان در همدان و قرائت قرآن کریم از سوی خود در جلسات ایشان افزود: حاج آقای انصاریان از پیش از انقلاب در همدان حضور داشته و سخنرانی‌های ایشان در هدایت و تربیت نسل جوان اثرگذار بوده است؛ مردم همدان ایشان را به عنوان یک پدر معنوی و راهنمای دینی می‌شناسند.
رئیس شورای اسلامی شهر همدان با تأکید بر ضرورت معرفی مفاخر فرهنگی و دینی به نسل جدید تصریح کرد: باید تلاش کنیم نسل جوان با عالمان، عارفان، شاعران و بزرگان فرهنگی همدان آشنا شود؛ چراکه این شخصیت‌ها علاوه بر حفظ و گسترش ادب و فرهنگ فارسی، ارزش‌های دینی و اخلاقی را نیز به جامعه منتقل کرده‌اند.
وی خاطرنشان کرد: انتقال این ارزش‌ها به نسل جدید نیازمند برنامه‌ریزی و توجه جدی مسؤولان، به‌ویژه دستگاه‌های متولی آموزش و تربیت نسل جوان است.
تلاش شهرداری و شورای اسلامی شهر همدان در انتقال ارزش‌های دینی، ملی و فرهنگی
مسگریان با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و تمدنی همدان گفت: شهرداری و شورای اسلامی شهر همدان در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند در زمینه معرفی و انتقال ارزش‌های دینی، ملی و فرهنگی اقدامات مؤثری انجام دهند و برگزاری این مراسم نیز در همین راستا صورت گرفته است.
رستنده: باباطاهر از چهره‌های برجسته عرفان و ادبیات ایران
یک باستان‌شناس همدانی نیز با اشاره به جایگاه باباطاهر در ادبیات و عرفان ایرانی گفت: آثار و اشعار باقی‌مانده از باباطاهر، به‌ویژه دوبیتی‌های او، از مهم‌ترین منابع برای شناخت اندیشه‌های عرفانی و جایگاه این شخصیت در فرهنگ همدان به شمار می‌رود.
رستنده بیان کرد: از باباطاهر آثار مختلفی به جا مانده که در میان آنها حدود 365 دوبیتی به وی نسبت داده شده است.
این باستان‌شناس با اشاره به ویژگی‌های زبانی اشعار باباطاهر افزود: در میان نسخه‌های موجود، تعداد محدودی از دوبیتی‌ها دارای ویژگی‌های زبانی متفاوت هستند و حتی برخی نسخه‌های دست‌نویس که از خارج از ایران به دست آمده، به دلیل دشواری خوانش نیازمند بررسی‌های دقیق‌تر است.
وی با بیان اینکه اشعار باباطاهر عمدتا برای مریدان و مخاطبان او سروده شده است ادامه داد: به همین دلیل نمی‌توان زبان اشعار او را صرفاً زبان عامیانه دانست و در بررسی آثار وی باید به فضای عرفانی و مخاطبان آن دوران توجه داشت.
رستنده همچنین با اشاره به کاربرد عنوان «بابا» در گذشته گفت: در دوره‌های تاریخی، عنوان «بابا» برای برخی شخصیت‌های معنوی و مذهبی جامعه به کار می‌رفته و باباطاهر نیز در همین چارچوب شناخته شده است.
وی با اشاره به قدیمی‌ترین منابع تاریخی درباره باباطاهر خاطرنشان کرد: یکی از قدیمی‌ترین منابعی که در آن از باباطاهر نام برده شده، کتاب «راحةالصدور» مربوط به قرن ششم هجری است که در آن از چند شخصیت معنوی با عنوان «بابا» یاد شده است.
این باستان‌شناس همدانی با اشاره به مضامین عرفانی و مذهبی موجود در دوبیتی‌های باباطاهر عنوان کرد: در اشعار منسوب به او، مفاهیمی همچون عشق، رنج، توحید، شهادت و ارادت به اهل‌بیت(ع) دیده می‌شود و برخی دوبیتی‌ها نیز به دلیل همین مضامین، مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته‌اند.
در پایان این آئین، از کتاب «بهشت عارفان» رونمایی و از سال‌ها فعالیت تبلیغی و فرهنگی حجت‌الاسلام حاج شیخ حسین انصاریان تجلیل و قدردانی شد.
در این آئین هدایای نفیسی به پاس سال‌ها فعالیت علمی، تبلیغی و فرهنگی حجت‌الاسلام حسین انصاریان اهدا شد که از جمله این هدایا، یک دستگاه میکروفن مربوط به دوران پیش از انقلاب بود که در مسجد مهدیه همدان مورد استفاده قرار گرفته و استاد انصاریان در آن دوران در این مسجد به سخنرانی و تبلیغ معارف دینی پرداخته بود.
همچنین تصویر کاشی فیروزه ای 700 ساله متعلق به آرامگاه باباطاهر در سال 1331 که در جریان خاک برداری اطراف بنای امروزی آرامگاه باباطاهر کشف شده است و پس از انتقال به تهران و موزه ملی به دور از دید عموم و در مخزن آنجا نگهداری می‌شود برای نخستین بار به نمایش درآمد.